Urja Khabar - Nepal's No. 1 energy based online portal.

body1

विद्युत आपूर्ति

  • प्राधिकरण : ८९९८ मे.वा. घन्टा
  • निजी क्षेत्र : ९९५९ मे.वा. घन्टा
  • भारत : ६५४२ मे.वा. घन्टा
  • ट्रिपिङ : ३५ मे.वा. घन्टा
  • माग : २५५३४ मे.वा. घन्टा
  • स्रोत : ने.वि.प्रा.
after_navbar

‘विद्युत उत्पादन सुरु भएकै वर्ष सिंगटीबाट १० प्रतिशत मुनाफा’

ऊर्जा खबर भदौ २३, २०७६   2644

अन्तर्वार्ता



काठमाडाैं – सिंगटी खोला जलविद्युत आयोजना ‘सुपर सिक्स’ अन्तर्गतको आयोजना हो । २०६७ सालमा सिंगटी हाइड्रो इनर्जीले आयोजनाको अनुमतिपत्र लिएको थियो । सरकारले पूरा गरिदिनुपर्ने प्रक्रियामा ढिलाई, स्थानीय समस्या लगायत कारणले आयोजना २०७३ असारमा मात्र निर्माण सुरु भएको हो । काम सुरु भएको करिब ३ वर्षमा आयोजनाको ९८ प्रतिशत निर्माण पूरा भएको छ । निर्माणलाई तीव्रता दिँदै कम्पनीले स्थानीय र सर्वसाधारणका लागि सेयर निष्कासन गर्दैछ । यिनै विषयमा केन्द्रित रहेर कम्पनीका कार्यकारी निर्देशक गणेश कार्कीसँग गरिएकाे संक्षिप्त कुराकानी :

आयोजना निर्माण प्रक्रिया कसरी सुरु भयो ?

ad

सरकारले २०६७ सालमा सिंगटी सहित ६ जलविद्युत आयोजना प्रतिस्पर्धाका आधारमा निजी क्षेत्रलाई निर्माण गर्न अनुमतिपत्र दिएको थियो । हामीले सिंगटीको अनुमतिपत्र लियौं । प्रतिस्पर्धामा एकै पटक निजी क्षेत्रलाई ६ आयोजनाको अनुमतिपत्र दिइएकाले ‘सुपर सिक्स’ नाम प्रचलित छ । यो आयोजनाको हकमा अन्यको तुलनामा नियम तथा सर्त केही फरक छन् । ‘सुपर सिक्स’ अन्तर्गत अन्य आयोजनाभन्दा  सिंगटी सडक पहुँच र प्रसारण लाइनका हिसाबले सुगम छ । यो आकर्षक पक्ष पनि छ ।

संरचना निर्माण कहिलेदेखि सुरु भएकाे थियो ?

पहिलो ब्लास्टिङ गरेर २०७३ साल असारबाट संरचना निर्माण सुरु भएको थियो । निर्माण थालेको ३ वर्षमै आयोजना सम्पन्न हुने चरणमा पुगेको छ । निजी क्षेत्रका अधिकांश आयोजनाभन्दा सिंगटी छोटो अवधिमा पूरा हुँदैछ । यसअघि पनि अन्य आयोजनाको सफल निर्माण गरिसकेको हुँदा विगतको अनुभवले सिंगटीको निर्माण छिटो गर्न सम्भव भयो भन्ने लाग्छ । र, समयमै निर्णय लिन सक्ने व्यवस्थापन भएकाले पनि काम गर्न सहज भयो । यही कारण आयोजना चाँडै सकिने अवस्थामा छ ।

आयोजना निर्माण चरणसम्म पुर्याउन कस्ता कठिनाइको सामना गर्नुपर्यो ?

अनुमतिपत्र लिँदा सरकारले गरेको प्रतिबद्धता अनुसार कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्न सहज भएन । अनुमतिपत्र दिएको ३ महिनामा विद्युत खरिद सम्झौता (पिपिए) गर्ने प्रतिबद्धता थियो । तर, पिपिए गर्नै ५ वर्ष लाग्यो । ऊर्जा, वन तथा वातावरण मन्त्रालयबीच द्वन्द्व हुँदा कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्न समय लाग्यो । यो विवाद संसदीय समितिसम्म पुगेको थियो ।  झन्झटिला कानुनी जटिलताले निर्माण चरणमा पुर्याउनै गाह्रो भयो । यी जटिलता नआएको भए सिंगटीले अहिले विद्युत उत्पादन गरिरहेको हुन्थ्यो ।

आयोजना निर्माणमा स्थानीयको साथ र समर्थन कस्तो छ ?

स्थानीयबाट पूर्ण साथ पाएका छौं । यही सहयोगले नै ३ वर्षमा आयोजना सम्पन्न हुने चरणमा छ । अब सेयर निष्कासन गरेर बाँडफाँडपछि आयोजनाप्रति उनीहरूको अझ बढी अपनत्व हुनेछ । स्थानीयबाट बढीभन्दा बढी सेयर पाउनुपर्ने माग छ । यो स्थानीयको आयोजनाप्रतिको अपनत्वका कारण हो ।

उत्पादित विद्युत कहिलेबाट प्रसारण प्रणालीमा जोडिन्छ ?

पछिल्लो प्रगति अनुसार आयोजना ९८ प्रतिशत पूरा भइसकेको छ । बाँध क्षेत्रका संरचना तथा मुख्य सुरुङ सकिएको छ । अहिले सुरुङमा ढलान भइरहेको छ । अबको १ महिनामा यो पनि सकिन्छ । विद्युतगृहको काम सकेर इलेक्ट्रो मेकानिकल उपकरण जडान भइरहेका छन् । असोजभित्र उपकरण जडान पूरा गर्ने लक्ष्य छ । यसर्थ, कात्तिकभित्र विद्युत उत्पादन गर्ने लक्ष्य छ ।

गत साउनमै विद्युत उत्पादनको लक्ष्य थियो । के कारणले समय लम्बियो ?

हामीले साउनबाटै विद्युत उत्पादन सुरु गर्ने तालिका बनाएर निर्माणलाई तीव्रता दिएका थियौं । तर, बैशाखबाटै वर्षा सुरु भयो । वर्षाले आयोजनास्थलमा नियमित पहिरो खस्ने समस्याले काम हुन सकेन । अहिले पनि यस्तै समस्या छ । वर्षामा काम प्रभावित हुँदा उत्पादन तालिका लम्बिन गयो । अझै पनि हामी ढिलो भएका छैनौं ।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणले त विद्युत उत्पादन हुन अझै ६ महिना लाग्छ भन्छ नि ?

९८ प्रतिशत निर्माण पूरा भएको आयोजनाबाट विद्युत उत्पादन सुरु गर्न कसरी ६ महिना लाग्छ ? दुई महिनाभन्दा बढी समय लाग्दैन । विद्युत प्रवाह हुने १३२ केभी सिंगटी–लामोसाँघु प्रसारण लाइन निर्माणमा ढिलाई भएकाले प्राधिकरणले यस्तो भनेको हुन सक्छ । तर, हामी २ महिनाभित्र विद्युत प्रसारण प्रणालीमा जोड्न तयार हुनेछौं ।

विद्युत उत्पादन हुने बेलासम्म प्राधिकरणले प्रसारण लाइन तयार गर्ला त ?

यसबारे पटक–पटक छलफल भएको छ । प्राधिकरण पनि गम्भीर देखिन्छ । निर्माण थालेको ८ वर्षसम्म काम पूरा नहुँदा प्राधिकरणले ठेकेदारलाई चाँडो सक्ने निर्देशन दिएको छ । साथै, ताकेता गरिरहेको छ । असोजभित्र सिंगल सर्किट सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता छ । कामको गति सुस्त हुँदा विद्युत खेर जाने हो कि भन्ने चिन्ता त छ । यद्यपि, कात्तिकभित्र लाइन तयार हुनेमा हामी विश्वस्त छौं । सम्झौता अनुसार प्राधिकरणले लाइन नबने ४५ प्रतिशत र लाइन तयार भएर उत्पादन नभए प्रवद्र्धकले २८ प्रतिशत हर्जना तिर्नुपर्ने प्रावधान छ । हामीले हर्जना तिर्ने सम्भावना नरहेपछि प्राधिकरण गम्भीर नै छ ।

प्रभावित क्षेत्रमा सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत के कति काम भएका छन् ?

हामीले स्थानीय क्षेत्रको पूर्वाधार विकासमा धेरै लगानी गरेका छौं । विशेषतः सडक पूर्वाधार, विद्यालय मर्मत। मरण घाट तथा मन्दिर निर्माण गरिएको छ । धेरै स्थानीयले प्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन् । खोलामा पुल निर्माण गर्नुपर्ने माग आएको छ । यसबारे आयोजनाले योजना बनाएको छ । तुलनात्मकरूपमा स्थानीयस्तरमा औसतभन्दा बढी काम गरिएको छ ।

आयोजना अन्तिम चरण पुग्दा सर्वसाधारण तथा स्थानीयका लागि सेयर निष्कासन गरिँदैछ ? यो काम कहिलेसम्म हुन्छ ?

आयोजना प्रभावित, स्थानीय र सर्वसाधारणका लागि प्रतिकित्ता सय रुपैयाँ अंकित ४३ करोड ५० लाख रुपैयाँको ४३ लाख ५० हजार कित्ता सेयर निष्कासन हुनेछ । विद्युत नियमन आयोग र नेपाल धितोपत्र बोर्डबाट स्वीकृति पाएपछि साधारण सेयर निष्कासन हुन्छ । आगामी मंसिरभित्र निष्कासन गर्ने तयारी छ । प्रभावित र स्थानीयलाई १४ करोड ५० लाख रुपैयाँको १४ लाख ५० हजार कित्ता र सर्वसाधारणलाई २९ करोड रुपैयाँको २९ लाख कित्ता सेयर छुटट्याएका छौं । कात्तिकसम्म स्थानीय र मंसिरभित्र सर्वसाधारणका लागि सेयर निष्कासन गरी बाँडफाँड सकिनेछ । सेयर निष्कासन गरेर बाँडफाँड गर्न मेगा क्यापिटललाई बिक्री प्रबन्धक नियुक्त गरेका छौं ।

आयोजना निकै आकर्षक भनिन्छ । स्थानीय तथा सर्वसाधारणले प्रतिफल पाउन कति समय कुर्नुपर्ला ?

सिंगटी खोलाको हाइड्रोलोजी आकर्षक छ । हिउँद र बर्खाको पानीको बहाब सन्तुलित छ । यही कारण पनि हिउँदको ऊर्जा उत्पादन अन्य आयोजनामा जस्तै एक तिहाईमा झर्दैन । साथै, वर्षका ४ महिना आयोजनाबाट पूर्ण क्षमतामा विद्युत उत्पादन हुन्छ ।

प्रतिमेगावाट लागत साढे १९ करोड रुपैयाँभित्रै आयोजना निर्माण हुने हुँदा लागतका दृष्टिले पनि महँगो होइन । विद्युत उत्पादन गर्नासाथ प्रसारण लाइनमा जोड्न पाइन्छ । प्रसारण लाइनका लागि एउटा टावर पनि निर्माण गर्नुपर्दैन । यदि, लाइन निर्माण ढिलो भए प्राधिकरणले ४५ प्रतिशत जरिवाना तिर्ने प्रावधान छ । यही कारण विद्युत उत्पादन सुरु भएको वर्ष नै आयोजनाले १० प्रतिशत मुनाफा दिन सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।

सिंगटीपछिको योजना के छ ?

आयोजनाको विद्युत प्रसारण प्रणालीमा जोडेपछि पनि यही क्षेत्रमै काम गर्ने हो । यसपछि हामी अर्को आयोजना सुरु गर्छौं । १० वर्षमा १५ हजार मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्ने सरकारी लक्ष्य पूरा गर्न सहयोग गर्ने गरी काम गर्ने र मुलुकको आर्थिक समृद्धिमा योगदान पुर्याउँदै जाने योजना छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस