काठमाडौँ । अमेरिका र इरानबीच भएको दुई हप्ते युद्धविरामको सहमतिपछि बुधबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ । युद्धविरामको सहमतिले तेल आपूर्तिमा हुनसक्ने अवरोधको डर कम गरेपछि तेलको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिब्यारेल १०० डलरभन्दा मुनि झरेको हो ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार हाल ब्रेन्ट क्रुड (कच्चा तेल) को मूल्य घटेर प्रतिब्यारेल ९४.९५ डलरमा समेटिएको छ । अमेरिकी डब्ल्युटिआई क्रुड झण्डै ९६ डलरमा झरेको छ । यो एकै दिनको कारोबारमा १३ प्रतिशतभन्दा बढीको गिरावट हो ।
पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग दुई हप्ते युद्धविराम गर्ने सहमति गरेपछि तेलको मूल्यमा यो गिरावट आएको हो । यस सहमतिसँगै इरानले विश्वको कुल तेल आपूर्तिको झण्डै २० प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने महत्वपूर्ण मार्ग हर्मुज जलडमरू भएको छ ।
हालैका हप्ताहरूमा युद्ध र आपूर्ति कटौतीको डरका कारण कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारल ११० डलर नाघेर उच्च बिन्दुमा पुगेको थियो । तेल पूर्वाधारहरूमा सम्भावित आक्रमण र ढुवानी मार्गमा अवरोध आउने चिन्ताले मूल्यलाई केही वर्ष यताकै उच्च स्तरमा पुर्याएको हाे ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, यो ठूलो गिरावटले द्वन्द्वको समयमा तेलको मूल्यमा थपिएको ‘जोखिम प्रिमियम’ हटेको संकेत गर्दछ । तनाव कम भएसँगै (कम्तीमा अहिलेका लागि), बजारले आपूर्तिमा सहजता र यस क्षेत्रमा ढुवानी प्रवाह सुचारु हुने अपेक्षा गरेको छ । यद्यपि, यो युद्धविराम अस्थायी र ससर्त भएकाले बजारमा अझै पनि उतारचढाव कायम रहने सम्भावना छ ।
मूल्यमा गिरावट आए पनि तेलको मूल्य अझै पनि द्वन्द्व सुरु हुनुभन्दा अघिको स्तरभन्दा माथि नै छ, जसले बजार अझै पनि सतर्क रहेको देखाउँछ । युद्धविराम भंग भएमा वा पुनः तनाव बढेमा मूल्य फेरि तीव्र रूपमा बढ्न सक्छ ।
तत्कालका लागि भने भू–राजनीतिक जोखिम कम भएकाले नेपाल, भारत जस्ता आयातित तेलमा निर्भर देशहरू लगायत विश्वव्यापी बजारलाई अल्पकालीन राहत प्रदान गरेको छ ।